ضرورت وقفهای جدید متناسب با نیازهای روز جامعه/ وقف باید پویا و تمدنساز باشد
از دیرباز ” وقف” که در آن اصل مال و ملک میماند و از بهره و منفعت آن در راه خدا استفاده میشود، به عنوان یک سیستم پویا و متحرک دارای تأثیری سازنده در جامعه به شمار رفته است.
از دیرباز ” وقف” که در آن اصل مال و ملک میماند و از بهره و منفعت آن در راه خدا استفاده میشود، به عنوان یک سیستم پویا و متحرک دارای تأثیری سازنده در جامعه به شمار رفته است.
به گزارش پایگاه خبری طلیعه امید پرس؛ ” وقف” در لغت به معنای ایستادن، به حالت ایستاده ماندن و آرام گرفتن است و در اصطلاح فقهی، نگهداشتن و حبس کردن عین ملک و مصرف کردن منافع آن در راه خدا، معنی شده است.
عمل خداپسندانه وقف، از دوران باستان در میان ایرانیان جایگاهی ویژه داشته است و بعد از ورود اسلام به ایران، وقف تأثیری پررنگ تر در جامعه به خود گرفت، وقف از جمله اصول و سنن اسلامی است که به عنوان محور توسعه مد نظر قرار میگیرد.
در رویکرد اقتصادی وقف، علاوه بر توزیع عادلانه ثروت در بین کلیه سطوح جامعه، فقرزدایی و کاهش موثر وقف در حل بزرگ ترین مشکل جامعه یعنی نیز مورد بررسی قرار می گیرد.
در رویکرد اجتماعی وقف، علاوه بر جاودانه ساختن اموال و دارایی ها و باقی ماندن نام نیک از شخص، هم نوع دوستی و غیرخواهی نیز مطرح می شود. در این بعد، رویکرد اجتماعی وقف و عملکردهای عینی آن در جامعه شامل حمایت از مستمندان؛ تأمین زندگی کودکان بی سرپرست، تأسیس دارالایتام، کمک به مقروضان، تهیه ی جهیزیه برای زوج های جوان است.
در رویکرد فرهنگی وقف، تأسیس مدارس، دانشگاه ها و مراکز آموزشی و تحقیقاتی و ارائه خدمات به دانشجویان و دانش آموزان و پروش استعدادهای درخشان و موارد دیگر می تواند آثاری اساسی در توسعه ی علمی جامعه ایجاد کند.
در دین مبین اسلام جهان بینی دینی وقف، در ایجاد و تشکل فضاها و ساختارهای شهری تأثیری بسزا داشته باشد و همه این موارد می تواند آثاری شگرف در توسعه و رشد جامعه داشته باشد.
■ وقف؛ نهادی زنده و تمدنساز
وقف نهادی زنده و تمدنساز است و اگر متولیان امر در سیاستگذاریها نتوانند به پویایی آن کمک کنند، از این شجره طیبه آنگونه که باید بهره نخواهیم برد، لذا باید تلاش کنیم وقف پویا و تمدنساز باقی بماند و این سرمایه بزرگ الهی همواره در خدمت پیشرفت جامعه و رفع نیازهای مردم باشد.
” وقف” مصداقی از جهاد با مال بوده و برخلاف زکات و صدقات که مصرف کوتاهمدت دارند، ماندگار و جاودانه است و میتواند در همه اعصار پاسخگوی نیاز جامعه باشد، هرچند جهاد با جان ارزش والایی دارد، اما بذل مال نیز کمتر از بذل جان نیست، حتی اگر فردی در زمان ظهور حضور نداشته باشد، موقوفات او میتوانند در خدمت امام زمان(عج) قرار گیرند و نقشآفرینی کنند.
واقفان در طول تاریخ با نگاه متعالی به آینده، نیات خود را متناسب با نیاز جامعه انتخاب کردهاند؛ در برههای که مردم با بحران آب مواجه بودند، آبانبار وقف میکردند؛ در زمانی دیگر، کمبود مسجد و فضای مذهبی وجود داشت و واقفان برای ساخت مسجد اقدام کردند،. همچنین بخش مهمی از نیات وقف به حوزههای علمیه، آموزش طلاب و حمایت از استادان علوم دینی اختصاص یافته است.
اما امروز جامعه بیش از هر زمان دیگر به وقفهای جدید متناسب با نیازهای مردم است؛ در حوزههای علوم قرآنی، پژوهش و فناوری، مسکن و اشتغالزایی جوانان و… می توان گامهای موثری برداشت.
دولتها بهدلیل محدودیتهای مالی نمیتوانند همه نیازها را تأمین کنند، اما وقف بهعنوان نهادی مردمی و مستقل قادر است این خلأ را پر کند، بنابراین نباید امروز به وقفهای موجود اکتفا کرد؛ چراکه جامعه بهشدت نیازمند وقفهای جدید در حوزههای علم، پژوهش، فناوری و شرکتهای دانشبنیان و … است.
جامعه امروز نیازمند وقفهای جدید در زمینههای درمان، تجهیز بیمارستانها، تحصیل دانشآموزان، کمک به نیازمندان و تحقیقات علمی است و امیدواریم خیرین و واقفین با نگاهی ویژه به این نیازها، گامی در جهت توسعه و پیشرفت جامعه بردارند.
سازمان اوقاف و امور خیریه نباید تنها به اجارههای جاری موقوفات بسنده کند، بلکه باید با سرمایهگذاری در حوزههای مختلف به زایش وقف کمک نماید خوشبختانه این رویکرد در کشور آغاز شده و در سطح شهرستان ملایر نیز شاهد احداث چند ” ابر پروژه عمرانی و اقتصادی” هستیم که در آینده ای نزدیک مردم ملایر از عواید آن منتفع میشوند.
همچنین در سطح کشور در بخش کشاورزی و آبزیپروری اقدامات اولیه انجام شده و در حوزه انرژی نیز پروژههایی از جمله تولید برق با پنلهای خورشیدی در دست اجراست.
اهمیت این نوع وقفها در ایجاد توسعه پایدار و همبستگی اجتماعی بر هیچ کس پوشیده نیست و احیای موقوفات و ایجاد وقفهای جدید میتواند گامی موثر در جهت ارتقای سطح رفاه و عدالت اجتماعی باشد؛ در واقع میتوان گفت امروز وقف، فراتر از یک عمل خیر، به عنوان ابزاری برای توسعه پایدار و پیشرفت جامعه ایفای نقش میکند.
در سطح شهرستان ملایر نیز انتظار داریم واقفین و مردم خیّر و نوع دوست، به سمت ایجاد وقفهای متناسب با نیاز روز جامعه حرکت کنند؛ ساخت مسکن برای زوجهای جوان، فعالیتهای قرآنی و مذهبی، تهیه جهیزیه، ساخت پروژههای عمرانی و تجاری برای اشتغالزایی از جمله نیازهای جدی ملایر در حوزه وقف به شمار میرود که امیدواریم واقفان به آن توجه ویژه داشته باشند.
■یادداشت از مهناز روزبهانی- خبرنگار
