طلیعه سخن / امام خمینی(ره)؛ احیاگر حج ابراهیمی

■ حجت الاسلام والمسلمین علی‌محمد عبداللهی
■ مدیرمسئول

حج، از شکوه‌مندترین شعائر دین و از فرائض بزرگ اسلام است. حج میعادگاه حضور گسترده امت مسلمان جهان، برای دست یافتن به هویت راستین و منش والای الهی در معبد عشق و میقات عرفان و شعور است.
لذا باید به حج سلام داد، سلام بر حج، سلام بر مکه، سلام بر خدای مکّه، مکه سرزمین وحی الهی، سلام بر کعبه، مطاف فرشتگان کبریایی؛ سلام بر صفا؛ سلام بر سعی؛ سلام بر زمزم؛ زلالِ جاری محبت خدا؛ سلام بر مشعر؛ خاستگاه شعور؛ سلام بر مناء مذبح منیّت؛ سلام بر عرفات؛ عرصه عرفان ناب اسلام بر ابراهیم و مقامش و اسماعیل و حِجرش. سلام بر مدینه، مدفن عصاره هستی؛ سلام بر بقیع، قبرستان کهکشان های خفته در خاک و سلام بر همه رهبران راستین راه توحید؛ آنان که رمزهای عشق را شناختند و رازهای حج را دریافتند؛ سلام بر همه عاشقان خدا. و سلام بر امام خمینی رحمت الله علیه احیاگر حج ابراهیمی.
مقام معظم رهبری حفظه الله در پیامی به کنگرۀ عظیم حج می‌فرماید: «پروردگارا! به امام و قائد راحل ما آن عبد صالح، نصیب وافر به روح پاک او عاید فرما! و آرزوی بزرگ او را که همانا قیام حج ابراهیمی و بهره برداری امّت اسلامی از این مراسم عظیم الهی است جامه عمل بپوشان».
آیه اللّه جوادی آملی می‌فرماید: حضرت امام راحل (قدّس سرّه) کاری را که ابراهیم خلیل انجام داد، احیا کرده است. ما در چهره زیارت نامه بسیاری از اولیای الهی می خوانیم که: «اشهد انّک قد اقمت الصّلاه و آتیت الزکاه؛ من شهادت می دهم که تو نماز و زکات را بپا داشته و زنده کردی.
حضرت امام امّت قدّس سرّه گذشته از اینکه بخش های عبادی را اقامه کرد حج را نیز اقامه کرد. اقامه حج غیر از حج کردن است، چه اینکه اقامه نماز غیر از نماز خواندن است. لذا می توان در حرم حضرت امام راحل (قده) صریحاً گفت که: «اشهد انّک قد اقمت الحج؛ من شهادت می دهم که تو حج را بپا داشتی و کاری را که خلیل الرحمن(ع) انجام داد. تو زنده کردی».
■ ابعاد حج ابراهیمی
حج، از باشکوه ترین شعائر اسلامی و نمایش شکوهمند انسان هایی است که از اقصی نقاط عالم در یک نقطه، وادی امن مکه، گِرد هم می آیند. حج، برنامه و دستوری است برای سازندگی انسان ها. متاعی که در حج می فروشند جز به زحمت تن و تصفیه روح به دست نمی آید. حضور در کنار چنین بنای آزادی که از قید سلطه بشری رهاست، خود انسان را نیز از «هر چه رنگ تعلق پذیرد»، رهایی می ‌بخشد و ارمغان آور بندگی خالص در راستای نیل به نیکی هاست. آنکه بر گرد خانه آزاد طواف می ‌کند، کسی را به بندگی نمی ‌گیرد و خود نیز بنده کسی جز خدا نمی ‌شود، و این اندرز امیر بیان علیه ‌السلام است که: «بنده دیگری مباش؛ زیرا خداوند تو را آزاد آفرید». طواف حقیقی، از آن آزادگانی است که نه تنها از بردگی طاغوتیان، که از بند حکومت ویران‌گر درونی و نفس طغیان‌گر خویش نیز رسته باشند؛ همان گونه که حضرت ابراهیم علیه‌ السلام از آز آرزوها معصوم، و از حرص هوس‌ ها مصون بود.
■ حج در قرآن کریم
خداوند سبحان در قرآن در باب عمومیت حج، اصل بناء کعبه را برای مردم قرار داده است. حج از میان عبادات و فرائض الهی، جامع هر نوع آثار و فواید و اسراری است که در عبادات دیگر وجود دارد. هدف از وجوب نماز و حج و طواف و مناسک به پاداشتن ذکرالله در قلب و جان انسان است. حج عبادت و بندگی و دوری جستن از هرگونه تعلقات مادی است و سفر حج یک سفر الی الله است.
■ حج در روایات
حج، عطیّه بزرگ الهی و حاجیان مهمانان ویژه درگاه خداوندی اند. زائر بیت اللَّه، مورد آمرزش و مغفرت حق است. حج سفر معنوی و پرواز ملکوتی و حرکتی عرشی به سوی خدا و درخواست اضافه شدن نعمت های مادی و باطنی از جانب حضرت محبوب و پاک شدن از تمام گناهانی که قبل از حج در تمام دوران عمر دامن پاک حیات را آلوده کرده است. کسی که به زیارت کعبه بیاید و بر حق و حرمت ما، هم چون حق و حرمت کعبه عارف باشد، از مکه خارج نمی شود مگر این که گناهانش مورد غفران قرار گیرد، و خداوند مهمّ از امر دنیا و آخرتش را کفایت می کند.
■ پیوند حج با ولایت
امامان معصوم علیهم السلام، گاه در معرفی خویش به مردمان، خود را فرزندان راستین خانه کعبه نامیده اند. این توصیف های پرمعنا هم به جهت انتساب پر افتخارشان به خاندان وحی و آگاهی دادن مردم نسبت به مقام بلند آنان، و هم به دلیل عشق بی کران ایشان به این مکان با عظمت بوده است. امام باقر علیه السلام فرمودند: تمامیت حج، دیدار با امام است. روح حج، امامت است.
این عبادت، تنها در پیوند با رهبری است که سیاست صحیح قرآن را پیاده خواهد کرد و کعبه، قیاماً للناس خواهد شد و منافع و سودهای عظیم این فریضه الهی، عاید مسلمانان خواهد گشت. اگر به حج آمدن و تنها طواف و سعی و وقوف، بدون هدایت ولی امر و بی رابطه با رهبر و ولایت باشد، به طواف و حج جاهلیت، شبیه تر است تا حج ابراهیمی. این عرضه نصر و اعلام ولایت نسبت به ائمّه، آیا چیزی جز قرار گرفتن مناسک عظیم حج، در خطّ امامت و رهبری و به نفع جهان اسلام است؟ این است که پیوند حج و رهبری به عنوان درسی مهم در بعد سیاسی این فریضه، قابل تامّل است و آنانکه به این نکته بی توجّهند، از منافع اجتماعی حج نیز محرومند.
■ پیام حج و برائت از مشرکین
ایام حج بهترین فرصت برای آشنا شدن مسلمانان با یکدیگر و بررسی رویدادها و مسائل مختلف کشورهای اسلامی است تا کشور ها بتوانند در کنار هم در رفع گرفتاری ها و توسعه و پیشرفت یکدیگر تلاش کنند. و این به عنوان یک فرصت مهم مورد توجه رهبران انقلاب و به ویژه مورد توجه حضرت امام (ره) و سایر بزرگان دین بوده است. امروزه این همایش عظیم هر چه با شکوه‌تر با حضور میلیونی اقوم و ملل مختلف برگزار می گردد و زمینه پیشرفت اساسی اسلام و تحول در تمام زمینه های فردی و اجتماعی را فراهم می کند. فریاد برائت که امروز مسلمان در حج سر می دهد، فریاد برائت از استکبار و ایادی آن است که مع الأسف در کشورهای اسلامی قدرتمندانه اعمال نفوذ می کنند و با تحمیل فرهنگ و سیاست و نظام زندگی شرک آلود بر جوامع اسلامی، پایه های توحید عملی را در زندگی مسلمانان منهدم ساخته و آنان را دچار عبادت غیر خدا کرده‌اند و توحید آنان فقط لقلقه زبان و نام توحید است و از معنای توحید در زندگی آنان اثری باقی نمانده است.
■ حج از منظر امام خمینی(ره)
در اندیشه امام خمینی(ره) «حج کانون معارف الهی … پیام آور طرح و تأسیس جامعه ای به دور از رذائل مادی و معنوی … تجلی و تکرار همه صحنه های عشق آفرین زندگی یک انسان و یک جامعه متکامل در دنیاست؛ و مناسک حج، مناسک زندگی است» ایشان سفر حج را سفر به سوی خدای تبارک و تعالی دانسته که «برای نزدیک شدن و اتصال انسان به صاحب خانه است و حج تنها حرکات و اعمال و لفظ ها نیست و با کلام و لفظ و حرکت خشک، انسان به خدا نمی رسد؛ حج کانون معارف الهی است که از آن محتوای سیاست اسلام را در تمامی زوایای زندگی باید جستجو نمود، حج پیام آور و ایجاد و بنای جامعه ای به دور از رذائل مادی و معنوی است، حج تجلی و تکرار همه صحنه های عشق آفرین زندگی یک انسان و یک جامعه متکامل در دنیاست، و مناسک حج مناسک زندگی است و از آن جا که جامعه امت اسلامی از هر نژاد و ملیتی باید ابراهیمی شود تا به خیل امت محمد صلی الله علیه و آله و سلم پیوند خورد و یکی گردد و ید واحده شود، حج تنظیم و تمرین و تشکل این زندگی توحیدی است».
■ حج از منظر مقام معظم رهبری
حج، مظهر توحید و کعبه خانه توحید است. نشانه حج ابراهیمی وجود امنیّت همه جانبه است. حج همچنین مظهر وحدت و اتحاد مسلمانان است. اینکه خداوند متعال همه مسلمانان و هر که از ایشان را که بتواند، به نقطه‌ای خاص و در زمانی خاص فرا می‌خواند و در اعمال و حرکاتی که مظهر همزیستی و نظم و هماهنگی است آنان را روزها و شب‌هایی در کنار یکدیگر مجتمع می سازد، نخستین اثر نمایانش تزریق احساس وحدت و جماعت در یکایک آنان و نشان دادن شکوه و شوکت اجتماع مسلمین به آنان و سیراب کردن ذهن هر یک تن آنان از احساس عظمت است.